Yapay zeka araştırması: Organlar farklı hızlarda yaşlanıyor

Nature Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, yapay zeka destekli "doku saatleri" geliştirilerek doku örneklerinin mikroskobik görüntülerinden organların biyolojik yaşları hesaplandı. Genotip-Doku İfadesi Projesi (GTEx) kapsamında 983 kişiden alınan 40 farklı doku türüne ait 25 binden fazla yüksek çözünürlüklü dijital görüntü incelendi. Araştırmada kullanılan bilgisayarlı görü modelleri, doku yapısındaki değişimlerin kronolojik yaştan ziyade biyolojik yaşlanmayla doğrudan bağlantılı olduğunu saptadı. Geliştirilen doku saatleri, organların biyolojik yaşını ortalama 4,9 yıllık hata payıyla tahmin etti. Çalışma sonucunda akciğer, böbrek, pankreas ve böbrek üstü bezlerinin 20 ila 40 yaşları arasında erken yaşlanma belirtileri gösterebildiği, diğer dokuların ise daha farklı süreçler izlediği belirlendi. Rahim dokusunda ise özellikle menopoz döneminde belirgin yaşlanma hatları tespit edildi. Böbrek yetmezliğinin birden fazla dokuda, diyabetin ise özellikle pankreasta yaşlanmayı hızlandırdığı kaydedildi. Araştırmacılar, dokulardaki yaşlanma izlerini kan örnekleriyle eşleştirerek yalnızca kan tahliliyle organ bazlı biyolojik yaş tahmini yapabilen modeller de tasarladı. Kan tabanlı bu göstergelerin Alzheimer, Crohn, kistik fibrozis, vaskülit, diyabet ve inme gibi hastalıklarla ilişkili yaşlanma kalıplarını tespit edebildiği açıklandı. Gelecekte benzer yöntemlerin, rutin kan testleriyle organ sağlığını ve hastalık süreçlerini takip etmek amacıyla kullanılabileceği değerlendiriliyor.