Ticaret Bakanlığı'ndan denetim seferberliği

Piyasaya arz edilecek her ürünün, insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından asgari güvenlik koşullarını sağlaması gerekiyor. Normal kullanım koşullarında, tüketiciler için risk taşımayan veya kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan, temel gerekler bakımından azami ölçüde koruma sağlayan ürün, "güvenli" olarak tanımlanıyor. Piyasaya arz edilen ürünlerin güvenli olması ise üreticisinin, yetkili temsilcisinin ya da ithalatçının sorumluluğunda bulunuyor. Üretici, yetkili temsilci ve ithalatçıların bu sorumluluklarını yerine getirip getirmediğinin denetimi ise Ticaret Bakanlığınca gerçekleştiriliyor. Tekstil, ayakkabı, oyuncak, kırtasiye, deterjan, çocuk bakım ürünleri ve mobilya başta olmak üzere, Bakanlık sorumluluğundaki ürün gruplarına yönelik gerçekleştirilen piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri doğrultusunda, geçen yıl 6 bin 189 parti ürün denetlendi. Bu denetimler sonucunda, 50 parti üründe güvensizlik, 121 parti üründe uygunsuzluk tespit edildi. Bu yılın ilk 3 ayında ise 2 bin 104 parti ürünün denetimi gerçekleştirildi. Bunun sonucunda 9 parti üründe güvensizlik, 21 parti üründe uygunsuzluk belirlendi. Ürün güvenliği ile ilgili yapılan denetimler sonucunda, geçen yıl 48,6 milyon liralık, bu yılın 3 ayında da 4,4 milyon liralık para cezası uygulandı. Bunun yanı sıra mevzuata aykırı bulunan güvensiz ürünlerin piyasaya arzı yasaklanarak, piyasadan çekilmesi ve riskli ürünlere ilişkin duyuru yapılması sağlandı. Bu kapsamda, Türkiye'de piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti gerçekleştiren yetkili kuruluşlar tarafından güvensizliği tespit edilen ürünler, Bakanlıkça oluşturulan Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) platformu üzerinden ilan ediliyor. Platformda yer alan güvensizlik bildirimleri sadece bildirim konusu ürüne ilişkin tespiti içeriyor, üretici firmanın diğer ürünlerine ilişkin bir tespiti kapsamıyor. Tüketiciler de "https://guvensizurun.ticaret.gov.tr/" internet adresinden, bu ürünleri çevrim içi görerek, ürünün neden güvensiz olduğuna ilişkin detayları öğrenebiliyor. Platformda son yapılan güvensiz ürün bildirimlerinde, özellikle çocuklara yönelik bazı ürünlerin yer alması dikkat çekiyor. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'ndeki son 10 bildirimden 6'sını, çocukların kullandığı boya kalemleri ve boya malzemeleri, çocuk giyim, pelüş oyuncaklar ve parmak boyalar kategorisinde yer alan ürünler oluşturuyor. Güvensiz ürün bildirimlerinde, çocuk ürün gruplarının adından ise mobilya ve lavabo açıcı geliyor. Bu ürünlerin güvensiz olma gerekçelerine bakıldığında, ilgili çocuk giyim ürünlerinde, giysilerde kullanılan kordon ve büzme iplerinin standartları karşılamadığı görülüyor. Pelüş oyuncaklar kategorisindeki ürünler ise özellikle fitalat içeriği ve küçük parçalar nedeniyle güvensiz bulunuyor. Ayrıca bu ürünlerde, boğulma riskine işaret ediliyor. Parmak boyalar kategorisindeki ürünlerde de küçük parça bulunması, güvensizlik nedeni olarak tespit ediliyor. Söz konusu ürünlerin, piyasaya arzının yasaklanması ve toplatılmasına yönelik önlemler alınıyor. Kullanıcı kitlesi çocuklar olan ürünler, teşkil ettikleri riskler ve oluşturabilecekleri tehlikeler açısından daha dikkatli olunması gerekenler arasında yer alıyor. Bakanlık da tüketicileri ürün alırken, çeşitli hususlara dikkat etmeleri konusunda uyarıyor. Bu kapsamda, vatandaşların öncelikle satın aldığı her ürünün, ambalajını incelemesi gerekiyor. Özellikle oyuncaklarda, CE işareti taşıyan ürünlerin tercih edilmesi, çocuğun yaş ve becerilerine göre ürün seçilmesi, ürün üzerinde bulunan yaş sınıflandırması uyarılarına bakılması önem taşıyor. Keskin kenarlı, küçük parçalar içeren, parmakların sıkışabileceği mekanizmaları bulunan oyuncaklara dikkat edilmesi gerekiyor. Tüketicilerin ayrıca kırtasiye ürününü seçerken, üretici ve ithalatçısının açık adının ve adresinin bulunduğu ürünleri tercih etmesi, "merdiven altı" şeklinde tabir edilen markası-modeli belli olmayan, üretici ve ithalatçısına dair bilgi bulunmayan ürünleri almaması önem taşıyor.