3 kritik noktaya denetim geliyor: Kontrol artık ebeveynde olacak

Torba yasa teklifinde yer alan sosyal medya ve dijital platformlara ilişkin düzenlemeler bu hafta TBMM’nin gündemine gelecek. Yeni düzenlemeyle birlikte dijital platformları gerçek bir sosyal alan olarak muamele göreceğini belirten Dijital İletişim Uzmanı Ümit Sanlav, “Özellikle dijital bağımlılık, güvensiz içerik erişimi ve kontrolsüz harcama gibi 3 büyük problemin yeni düzenlemeyle çözülmesi hedefleniyor” dedi.

Çocukların korunması, platformların sorumluluğu ve içerik denetimi konularında hem aileler hem de toplum açısından kritik bir adım olduğunu anlatan Sanlav, “Yeni düzenleme ile sosyal medya daha denetlenebilir bir yapıya kavuşurken, çocuklarımız için daha güvenli bir dijital ekosistem oluşturulması hedefleniyor. Platformların sorumluluğu artarken, ailelerin kontrol mekanizmaları da güçleniyor” diye konuştu.

En önemli adım: Token

E-Devlet üzerinde üretilecek ‘token’ ile kullanıcıların yaş bilgisi doğrulanarak dijital platformlara giriş yapmasını öngören düzenlemede, token, bir nevi elektronik imzalı doğrulama belgesi gibi çalışacak. Platformların kullanıcıların kimlik bilgilerine erişmeden yalnızca yaş kriteri sağlayıp sağlamadığını göreceğini anlatan Sanlav, “Token, bir nevi elektronik imzalı doğrulama belgesi gibi çalışacak. Düzenlemeyle birlikte 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesabı açmasının teknik sistemlerle tamamen engellenecek” diye konuştu.

Kontrolsüz harcamalar bitecek

Günümüzde artık birçok oyunda ‘ücretsiz indir’ modeli olsa da oyun için satın alımların (in-app purchase) mümkün olduğunu hatırlatan Sanlav, “Bu bazen bilnnçli bazen de farkında olmadan yapılabiliyor. Çocuklar kart bilgisi tanımlı hesaplardan farkında olmadan harcama yapabiliyor. Tanımlanmış kredi kartlarından bir kereye mahsus ödeme yapıldığı sanılırken, belli periyodlarla düzenli ödeme yapıldığı fark edilmeyebiliyor. Ayrıca telefon numarasına bağlı faturaya yansıtılmış ödemeler de gözden kaçabiliyor. Küçük mikro ödemeler birleşince ciddi faturalar ortaya çıkarken, dünya genelinde bu sebeple binlerce dolarlık harcama yapan çocuk vakaları ve şirketlere açılan dava örnekleri de çoğalıyor. Kısaca yeni kanun, harcama yetkisi ebeveyn kontrolünde olmalı diyor” değerlendirmesi yaptı.

Bağımlılık riskiyle mücadele

Oyunların artık sadece eğlence değil, davranış tasarımıyla bağımlılık oluşturan sistemler haline geldiğini vurgulayan Sanlav, “Günlük görevler (daily rewards), kaçırma korkusu (FOMO), sürekli ödül döngüsü çocukları uzun süre ekran başında tutuyor. Yeni tasarıyla ekran süresi sınırlama, zorunlu ebeveyn paneli gibi araçlar artık opsiyon değil, zorunluluk haline getiriliyor” vurgusu yaptı.

Oyunlarda yaş derecelendirmesi

Çocukların fiziki ve ruhsal gelişimine uygun olmayan içeriklere kolayca erişebildiğini dile getiren Sanlav, sözlerini şöyle sürdürdü: “Çocuklar internet ortamında şiddet, kumar benzeri mekanikler, uygunsuz içeriklerle karşılaşabiliyor. Bu yüzden, düzenlemeyle birlikte oyunlar yaş derecelendirmesine zorlanıyor. Derecelendirilmemiş içerik, en riskli kategori sayılıyor.

Yeni dönemde ebeveynler, çocuklarının dijital hayatı üzerinde daha fazla kontrol sahibi olacak. Özellikle oyun platformları, ekran süresi sınırlama, hesap ayarlarını yönetme, oyun ve uygulama içi harcamaları onaya bağlama gibi araçları sunmak zorunda olacak. Bu sayede aileler çocuklarının dijital risklerden koruyabilecek. Oyunlar yaş kriterlerine göre derecelendirilerek sunulacak. Derecelendirilmemiş oyunlar, en yüksek yaş grubunda kabul edilecek. Günlük erişimi 100 binin üzerindeki oyun dağıtıcılar Türkiye’de temsilci bulunduracak. Bu düzenleme en çok oyun içi satın alma (in-app purchase) tarafını etkileyecek. Çünkü çocukların kontrolsüz harcama yapması zaten dünya genelinde büyük bir problem. Sistem hesap açma ve harcama yetkisini ayrı ayrı kontrol edecek” vurgusu yaptı.

Çocukların korunması, platformların sorumluluğu ve içerik denetimi konularında hem aileler hem de toplum açısından kritik bir adım olduğunu anlatan Sanlav, “Yeni düzenleme ile sosyal medya daha denetlenebilir bir yapıya kavuşurken, çocuklarımız için daha güvenli bir dijital ekosistem oluşturulması hedefleniyor. Platformların sorumluluğu artarken, ailelerin kontrol mekanizmaları da güçleniyor. Ayrıca sosyal medyada anonim hesaplar üzerinden yürütülen hakaret, iftira ve karalama kampanyalarına karşı önemli bir caydırıcılık da sağlanacak. Elektronik doğrulama sistemi sayesinde sahte hesap açmak zorlaşacak. Bu durum organize troll ağlarını ve bot hesapları ciddi şekilde sınırlayacak. Aynı zamanda hukuki süreçler hızlanacak ve suç işleme eğilimi üzerinde caydırıcı bir etki oluşacak” vurgusu yaptı.

Doğum izni, sosyal medya kısıtlaması: Meclis yeni haftaya yoğun gündemle giriyor

Sosyal medya algoritmaları dijital bağımlılığı artırıyor

Sosyal medyada yeni dönem: Doğrulama sistemi baştan yenileniyor